Ιξός
Posted by estiator at 14 December, at 12 : 09 PM Print
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ
Της Τζίνας Καλλίτση
Ιξός: Από τη μαγεία της αρχαιότητας στην επιστήμη της σύγχρονης ιατρικής
Ο ιξός ή γκυ (Viscum album) είναι ένα αειθαλές παράσιτο δέντρων, κυρίως των ελάτων, των μηλιών, αλλά και των καστανιών. Οι χαρακτηριστικοί λευκοί καρποί (μπάλες από βλέννα και σπόρους) ωριμάζουν τον χειμώνα αλλά δε μπορούν να καταναλωθούν επειδή είναι τοξικοί για τον άνθρωπο, αλλά αγαπητοί σε πουλιά.
Πρόκειται για ένα από τα πιο μυστηριώδη και ιστορικά φυτά της ευρωπαϊκής χλωρίδας. Από τις τελετουργίες των Κελτών δρυϊδών μέχρι τις σύγχρονες ογκολογικές κλινικές της Ευρώπης, το παρασιτικό αυτό φυτό έχει κατακτήσει ένα μοναδικό ρόλο, γεφυρώνοντας τον κόσμο της παράδοσης με εκείνον της επιστήμης.
Ο ιξός είναι στενά συνδεδεμένος με τις χριστουγεννιάτικες παραδόσεις. Είναι απαραίτητο για το χριστουγεννιάτικο στολισμό των σπιτιών, μια που συμβολίζει την αγάπη και την καλοτυχία. Και όχι άδικα.
Πέρα όμως από τη λαογραφία, ο ιξός έχει συγκεντρώσει το ενδιαφέρον της ιατρικής κοινότητας λόγω των φαρμακευτικών του ιδιοτήτων — ειδικά στην αντιμετώπιση του καρκίνου.
Ο ιξός υπήρξε ιερό φυτό για τους αρχαίους Κέλτες, ιδιαίτερα για τους δρυΐδες — τους ιερείς, σοφούς και γιατρούς των φυλών της Γαλατίας και της Βρετανίας. Θεωρούνταν «πανίσχυρη πανάκεια» και προστάτευε από δηλητήρια, κακές δυνάμεις και επιληψία.
Κατά τον Μεσαίωνα, ο ιξός συνέχισε να έχει κεντρικό ρόλο στην παραδοσιακή ιατρική. Οι γιατροί βοτανολόγοι της εποχής, πίστευαν ότι το σχήμα και η συμπεριφορά του φυτού καθώς και το δέντρο πάνω στο οποίο παρασιτούσε, προσδιόριζαν τη θεραπευτική του δύναμη. Ο ιξός που αναπτυσσόταν πάνω σε μηλιές θεωρούνταν καλός για την καρδιά, ενώ εκείνος πάνω σε βελανιδιές ήταν γενικά τονωτικός και προστατευτικός.
Η επαναφορά του ενδιαφέροντος για τον ιξό ως θεραπευτικό μέσο ξεκίνησε στις αρχές του 20ού αιώνα, χάρη στην εναλλακτική ιατρική και ιδιαίτερα τον Rudolf Steiner, θεμελιωτή της ανθρωποσοφικής ιατρικής. Ο Steiner πρότεινε ότι το φυτό ενσωματώνει δυνάμεις ζωής και θανάτου, και μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ενάντια στον καρκίνο. Έτσι ξεκίνησε και η ανάπτυξη των πρώτων εκχυλισμάτων ιξού με θεραπευτικές εφαρμογές.
Παρότι ο ιξός δεν καταναλώνεται διατροφικά – αντίθετα η κατάποση των καρπών ή των φύλλων του μπορεί να προκαλέσει σοβαρή τοξικότητα στον άνθρωπο – παρουσιάζει ιδιαίτερο φαρμακολογικό ενδιαφέρον λόγω των ακόλουθων ενώσεών του:
- Λεκτίνες: Ισχυρά κυτταροτοξικά μόρια που αναστέλλουν τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων, ενώ παράλληλα ενεργοποιούν μηχανισμούς που οδηγούν στον θάνατο των καρκινικών κυττάρων, χωρίς να βλάπτουν τα υγιή.
- Βισκοτοξίνες: Πολυπεπτίδια με ανοσορρυθμιστικές και αντικαρκινικές ιδιότητες.
- Φλαβονοειδή: Αντιοξειδωτικές ενώσεις με αντιφλεγμονώδη δράση.
- Τριτερπένια: Συστατικά με αντιοξειδωτική, καρδιοπροστατευτική και αντιμικροβιακή δράση.
Ο ιξός (Viscum album) έχει βρεθεί στο επίκεντρο πολλών επιστημονικών ερευνών τις τελευταίες δεκαετίες, κυρίως λόγω των φαρμακολογικά ενεργών συστατικών του που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη θεραπεία του καρκίνου και την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος. Παρόλο που δεν θεωρείται τροφή, η θεραπευτική του αξία είναι αξιοσημείωτη και αναγνωρίζεται πλέον σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.
Τα οφέλη του ιξού:
- Αντικαρκινική δράση: Η αντικαρκινική δράση του ιξού έχει τεκμηριωθεί κυρίως μέσω κλινικών και εργαστηριακών μελετών στη Γερμανία, την Ελβετία και την Αυστρία. Τα εκχυλίσματα του φυτού χρησιμοποιούνται για την παρασκευή βάμματος ή χαπιών και χορηγούνται συμπληρωματικά σε ασθενείς με διάφορους τύπους καρκίνου. Ενδείκνυται κυρίως για τον καρκίνο του μαστού, τον καρκίνο του πνεύμονα, του προστάτη και του παχέος εντέρου.
- Ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος: Τα εκχυλίσματα του ιξού λειτουργούν ως φυσικά ανοσοδιεγερτικά. Σε αρκετές περιπτώσεις, χρησιμοποιούνται για την πρόληψη λοιμώξεων σε ασθενείς με καταστολή του ανοσοποιητικού ή μετά από χημειοθεραπεία. Παρατηρούνται αυξήσεις σε: λευκοκύτταρα, Τ-λεμφοκύτταρα, μακροφάγα. Η χρήση του ιξού μπορεί να βελτιώσει τη γενική εικόνα και την ποιότητα ζωής των ασθενών, μειώνοντας παράλληλα τις παρενέργειες της κλασικής θεραπείας.
- Αναλγητική και αντιφλεγμονώδης δράση: Ο ίξος παρουσιάζει ήπια αναλγητική και αντιφλεγμονώδη δράση, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου η χρόνια φλεγμονή (όπως στην ρευματοειδή αρθρίτιδα ή την ινομυαλγία) συνοδεύεται από εξασθένηση του ανοσοποιητικού. Οι φλαβονοειδείς ενώσεις του φυτού έχουν αντιοξειδωτική δράση που μπορεί να συνεισφέρει στη μείωση του οξειδωτικού στρες — μία βασική αιτία γήρανσης και ασθενειών.
- Ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και βελτίωση του κυκλοφορικού: Αν και δεν αποτελεί πρωτογενή εφαρμογή, ο ιξός έχει χρησιμοποιηθεί στη φυτοθεραπεία για την ήπια ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, κυρίως σε περιπτώσεις υπέρτασης ή νευρικής ταχυκαρδίας. Τα εκχυλίσματά του φαίνεται να έχουν ήπια αγγειοδιασταλτική δράση.
- Αντικαταθλιπτική και ψυχοτροπική δράση: Ασθενείς που χρησιμοποιούν θεραπευτικά σκευάσματα ιξού αναφέρουν συχνά βελτίωση της ψυχολογικής τους κατάστασης, ειδικά όταν πάσχουν από καρκίνο ή χρόνιες παθήσεις. Η επίδραση αυτή αποδίδεται εν μέρει στη μείωση της φλεγμονής στον εγκέφαλο και στη ρύθμιση του νευρο-ανοσολογικού άξονα.
- Ενεργειακή αποκατάσταση και ζωτικότητα: Σε εναλλακτικά θεραπευτικά μοντέλα (ανθρωποσοφική ιατρική, ολιστική προσέγγιση), ο ιξός θεωρείται παράγοντας “ζωτικής ενίσχυσης”, που επαναφέρει την ισορροπία στον οργανισμό και την εσωτερική του τάξη.
ΑΝ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΧΕΙ εγκριθεί επισήμως ως αντικαρκινικό φάρμακο, ο ιξός είναι νόμιμα ενταγμένος στη συμπληρωματική θεραπεία στην Ελβετία, τη Γερμανία και την Αυστρία. Εκατοντάδες ογκολογικές κλινικές χορηγούν εκχυλίσματα ιξού υποδορίως, σε ενέσιμη μορφή, υπό ιατρική παρακολούθηση.
Ο ιξός δεν αντικαθιστά τη χημειοθεραπεία ή την ακτινοθεραπεία, αλλά μπορεί να χορηγείται παράλληλα επειδή: μειώνει τις παρενέργειες των κυτταροστατικών χωρίς να παρεμποδίζει τη δράση της χημειοθεραπείας, βελτιώνει τη γενική κατάσταση του ασθενούς και ενισχύει την ψυχολογική αντοχή και τη διάθεση.
Ο ιξός, αυτό το μυστηριώδες και παρεξηγημένο φυτό, δεν είναι απλώς ένα στολίδι των Χριστουγέννων ή ένα κατάλοιπο αρχαίων τελετουργιών. Είναι ένας ζωντανός σύνδεσμος ανάμεσα στον άνθρωπο και τη φύση, με τεράστιες δυνατότητες που μόλις αρχίζουμε να κατανοούμε. Η αξιοποίησή του στην ιατρική — ειδικά στην ογκολογία — μας υπενθυμίζει πως η σοφία των παραδόσεων, όταν συναντά την επιστημονική έρευνα, μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους για τη θεραπεία και την ελπίδα.
