Χαρούπι
Posted by estiator at 12 October, at 17 : 18 PM Print
Ο ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΣ ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΑΣ
ΤΗΣ ΤΖΙΝΑΣ ΚΑΛΛΙΤΣΗ
Σε μία εποχή που στρέφεται όλο και περισσότερο προς τη φυσική διατροφή, την πρόληψη των ασθενειών και την αναβίωση παραδοσιακών προϊόντων, το χαρούπι ή αλλιώς ξυλοκέρατο, φαίνεται τελικά να έχει πάρει τη θέση που του αξίζει. Εδώ και χιλιάδες χρόνια αποτέλεσε βασικό διατροφικό στοιχείο των λαών της Μεσογείου, άλλοτε ως τροφή ανάγκης κι επιβίωσης κι άλλοτε ως εκλεκτό γλύκισμα. Σήμερα, το χαρούπι επανέρχεται δυναμικά, όχι ως κατάλοιπο μιας φτωχής εποχής, αλλά ως υπερτροφή που συνδυάζει γεύση, θρεπτικά συστατικά και ευεργετικές ιδιότητες. Οι καρποί του είναι μεγάλοι, καφέ και μοιάζουν με λοβούς, ενώ η γεύση τους είναι γλυκιά, με μια ελαφριά γεύση κακάο, κάνοντάς το να αποτελεί φυσική εναλλακτική στη σοκολάτα.
Σύντομη ιστορική αναδρομή
Το χαρουπόδεντρο (Ceratonia siliqua) είναι ιθαγενές της ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, οι πρώτοι που το καλλιέργησαν ήταν οι Φοίνικες, οι οποίοι το μετέφεραν με τα πλοία τους από τη Συρία και την Παλαιστίνη στις ακτές της Βόρειας Αφρικής, της Κύπρου και της Ιβηρικής. Οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι γνώριζαν και κατανάλωναν το χαρούπι. Ο Θεόφραστος και ο Διοσκουρίδης αναφέρονται σε αυτό στα έργα τους, τονίζοντας τις ιαματικές του ιδιότητες.
Αξιοσημείωτο είναι ότι ο όρος “καράτιο” (carat), η μονάδα μέτρησης των πολύτιμων λίθων, προέρχεται από τους σπόρους του χαρουπιού, οι οποίοι θεωρούνταν εξαιρετικά σταθεροί σε βάρος και χρησιμοποιούνταν από τους εμπόρους ως μέτρο σύγκρισης. Κάθε σπόρος ζύγιζε περίπου 0,2 γραμμάρια – όσο και ένα καράτι.
Κατά τον Μεσαίωνα, τα χαρούπια χρησιμοποιούνταν από μοναχούς και φαρμακοποιούς της εποχής για την ανακούφιση πεπτικών προβλημάτων. Στην Κρήτη, την Κύπρο και τη Σικελία, το χαρούπι καταναλωνόταν αποξηραμένο ως σνακ, αναμειγμένο με άλλα βότανα ή μεταποιημένο σε σιρόπι. Τον 20ό αιώνα, και κυρίως κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το χαρούπι αποτέλεσε βασική τροφή για χιλιάδες ανθρώπους που ζούσαν κάτω από συνθήκες πείνας και επισιτιστικής κρίσης. Ήταν η γνωστή σε όλους «σοκολάτα της Κατοχής». Ωστόσο, με την άνοδο του βιομηχανικού πολιτισμού και των επεξεργασμένων τροφίμων, το χαρούπι σταδιακά παραγκωνίστηκε. Αντικαταστάθηκε από τη ζάχαρη, το κακάο και τα δημητριακά. Για δεκαετίες, θεωρήθηκε τροφή των φτωχών, μέχρι που οι επιστημονικές μελέτες άρχισαν να δείχνουν τον πραγματικό του πλούτο.
Διατροφική αξία του χαρουπιού
Όσον αφορά στη θρεπτική αξία του χαρουπιού, είναι πλούσιο κυρίως σε φυσικά σάκχαρα (γλυκόζη και σακχαρόζη), οπότε μπορεί να μας δώσει άμεσα ενέργεια, αλλά και σε πρωτεΐνες καθώς τα 100γρ περιέχουν 5-8γρ πρωτεΐνης. Δεν περιέχει σχεδόν καθόλου λίπος (0,2-0,6%) και είναι πολύ πλούσιο σε φυτικές ίνες. Είναι πολύ εύπεπτο και δεν περιέχει γλουτένη, οπότε είναι κατάλληλο και για άτομα που πάσχουν από κοιλιοκάκη. Η σκόνη χαρουπιού είναι σημαντική πηγή βιταμινών E, D, C, B6, νιασίνης και φυλλικού οξέος. Αντίθετα οι βιταμίνες Β2, Α και Β12 περιέχονται σε χαμηλότερο επίπεδο. Επιπλέον περιέχει ιχνοστοιχεία όπως είναι το κάλιο, ο φώσφορος, το ασβέστιο, το μαγνήσιο, ο σίδηρος, ο ψευδάργυρος, το μαγγάνιο κι ο χαλκός. Δεν περιέχει καφεΐνη και χοληστερόλη.
ΜΠΙΣΚΟΤΑ ΟΛΙΚΗΣ ΜΕ ΧΑΡΟΥΠΟΜΕΛΟ ΚΑΙ ΤΑΧΙΝΙ
Υλικά
250 γρ. αλεύρι ολικής άλεσης
1 κ.γλ. μπέικιν πάουντερ (5 γρ.)
1⁄4 κ.γλ. αλάτι
135 γρ. ταχίνι ολικής άλεσης
160 γρ. χαρουπόμελο
40 ml ελαιόλαδο
40 ml ηλιέλαιο
1 κ.γλ. εκχύλισμα βανίλιας
ωμό σουσάμι, για το ρολάρισμα
Εκτέλεση
Ρίχνουμε το μπέικιν πάουντερ και το
αλάτι στο αλεύρι και ανακατεύουμε.
Σε μεγάλο μπολ χτυπάμε καλά με
σύρμα το ταχίνι, το χαρουπόμελο, τα
δύο λάδια και το εκχύλισμα βανίλιας.
Προσθέτουμε το μείγμα με το αλεύρι
και ανακατεύουμε απαλά στην αρχή με
μαρίζ ή κουτάλα και στη συνέχεια με τα
χέρια μας μέχρι να σχηματιστεί μαλακή
ζύμη που δεν κολλάει στα χέρια.
Βάζουμε ωμό σουσάμι σε ένα μπολάκι.
Παίρνουμε κομματάκια ζύμης των
25-26 γρ. περίπου, τα πλάθουμε σε
μπαλίτσες, τα ρολάρουμε στο σουσάμι
και τα τοποθετούμε σε ταψί φούρνου
περασμένο με λαδόκολλα με κενά
μεταξύ τους. Τα πιέζουμε ελαφρώς να
γίνουν σαν δίσκοι.
Ψήνουμε τα μπισκότα σε
προθερμασμένο φούρνο στους
180°C στον αέρα, για περίπου 10
λεπτά. Αφήνουμε να κρυώσουν
σε θερμοκρασία δωματίου και
σερβίρουμε.
Χαρούπι και υγεία
Η σύγχρονη επιστήμη επιβεβαιώνει ότι το χαρούπι είναι ένας σύμμαχος υγείας που αξίζει να εντάξουμε στη διατροφή μας.
– Πεπτική υγεία. Η υψηλή περιεκτικότητά του σε φυτικές ίνες, και ιδιαίτερα σε διαλυτές ίνες όπως η πηκτίνη και οι πολυσακχαρίτες, έχουν θετική επίδραση στην πέψη. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, χάρη στις αδιάλυτες ίνες που περιέχει οι οποίες ενισχύουν τη φυσική κίνηση του εντέρου και αποτρέπουν τη δυσκοιλιότητα. Η τακτική κατανάλωση χαρουπιού μπορεί να βελτιώσει τη συνολική υγεία του πεπτικού συστήματος και να μειώσει τον κίνδυνο ανάπτυξης παθήσεων όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Παρόλο που φαίνεται αντιφατικό, μπορεί να δράσει σαν αντιδιαρροϊκό φάρμακο και να μειώσει κατά πολύ τα συμπτώματα της οξείας διάρροιας, επειδή περιέχει πολυφαινόλες που έχουν στυπτικές ιδιότητες και μειώνουν την υπερκινητικότητα του εντέρου.
– Καρδιακή υγεία. Η κατανάλωση χαρουπιού μπορεί να συμβάλει στη μείωση της χοληστερόλης και της αρτηριακής πίεσης. Το χαρούπι περιέχει πηκτίνη, μια διαλυτή φυτική ίνα, η οποία βοηθά στη μείωση της κακής χοληστερόλης (LDL) και προλαμβάνει τη συσσώρευσή της στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων. Επίσης, η παρουσία του καλίου βοηθά στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, μειώνοντας τον κίνδυνο υπέρτασης και καρδιοαγγειακών νοσημάτων. Επίσης, σε γυναίκες έχει φανεί ότι βοηθά και στη μείωση των τριγλυκεριδίων.
– Ρυθμίζει το σάκχαρο. Παρόλο που το χαρούπι είναι φυσικά γλυκό, έχει χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη. Οι φυτικές ίνες του καθυστερούν την απορρόφηση των σακχάρων, με αποτέλεσμα να μην προκαλεί απότομες αυξήσεις στη γλυκόζη του αίματος. Επομένως είναι μια ασφαλής επιλογή για άτομα με σακχαρώδη διαβήτη.
– Πλούσιο σε αντιοξειδωτικά και αντικαρκινικά στοιχεία. Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει στο χαρούπι περίπου 24 πολυφαινολικές ενώσεις κυρίως γαλλικό οξύ και φλαβονοειδή. Αυτές οι ουσίες δρουν προστατευτικά κατά του οξειδωτικού στρες που σχετίζεται με την εμφάνιση διαφόρων χρόνιων παθήσεων, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου. Το γαλλικό οξύ επίσης έχει βρεθεί ότι απομακρύνει τις ελεύθερες ρίζες και σκοτώνει τα καρκινικά κύτταρα. Έρευνες έχουν δείξει ότι τα φλαβονοειδή έχουν αντιφλεγμονώδεις, αντικαρκινικές και νευροπροστατευτικές ικανότητες.
– Ιδανικό για άτομα με δυσανεξία στη γλουτένη. Το χαρούπι, σε αντίθεση με το σιτάρι, τη σίκαλη και το κριθάρι, δεν περιέχει γλουτένη καθιστώντας το ασφαλές για όσους πάσχουν από κοιλιοκάκη ή έχουν ευαισθησία στη γλουτένη.
– Καλή υγεία τον οστών. Το χαρούπι περιέχει ασβέστιο που είναι ένα μέταλλο σημαντικό για την υγεία των οστών. Επιπλέον δεν περιέχει οξαλικά, σε αντίθεση με το κακάο. Ενώσεις δηλαδή που μειώνουν την ικανότητα του σώματός σου να απορροφά το ασβέστιο.
– Ευεργετική Δράση στην Διαχείριση του Βάρους. Το χαρούπι είναι ιδανικό για όσους επιθυμούν να χάσουν βάρος ή να διατηρήσουν το ιδανικό τους βάρος. Η υψηλή περιεκτικότητά του σε φυτικές ίνες και η χαμηλή θερμιδική του αξία καθιστούν το χαρούπι ιδανικό για σνακ ή γλυκίσματα που προσφέρουν αίσθηση πληρότητας χωρίς να αυξάνουν την ημερήσια θερμιδική πρόσληψη. Η κατανάλωση χαρουπιού μπορεί να μειώσει την επιθυμία για άλλα γλυκά ή λιπαρά τρόφιμα, που συχνά αποτελούν πηγές κενών θερμίδων.
– Φυσικό υποκατάστατο του κακάο – χωρίς καφεΐνη. Το χαρούπι είναι ιδανική εναλλακτική για όσους δεν μπορούν ή δεν θέλουν να καταναλώνουν καφεΐνη. Η γεύση του θυμίζει κακάο, χωρίς όμως τα διεγερτικά του. Αυτό το καθιστά κατάλληλο και για παιδιά.
Τρόποι κατανάλωσης
Το χαρουπάλευρο και η χαρουπόσκονη παρασκευάζονται από το άλεσμα των χαρουπιών. Το χαρουπάλευρο είναι ένα αλεύρι με ευχάριστη και γλυκιά γεύση που χρησιμοποιείται για την παρασκευή πολλών τροφίμων και μπορεί να αντικαταστήσει το αλεύρι σίτου σε πολλές συνταγές.
Ένα άλλο προϊόν του χαρουπιού είναι το χαρουπόμελο, ένας συμπυκνωμένος χυμός σακχάρων από τα χαρούπια με γεύση καραμέλας. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως γλυκαντικό σε ροφήματα και γλυκά αντικαθιστώντας τη ζάχαρη.
Τα χαρούπια μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως υποκατάστατο του κακάο και της σοκολάτας. Για ρόφημα σοκολάτας αντικαταστήστε 2 κουταλιές σοκολάτας με 3 κουταλιές χαρουπόσκονης. Για κακάο αντικαταστήστε με ίση ποσότητα χαρουπόσκονης. Σύμφωνα με τις τάσεις στην αγορά τα τελευταία χρόνια η κατανάλωση του χαρουπιού αναμένεται να αυξηθεί λόγω της έλλειψης κακάο, της αύξησης των βιολογικών και χωρίς γλουτένη προϊόντων.
Σε μια εποχή όπου η αναζήτηση για αγνές και λειτουργικές τροφές γίνεται ολοένα πιο επιτακτική, το χαρούπι έρχεται να μας θυμίσει πως οι διατροφικοί θησαυροί δε βρίσκονται απαραίτητα σε εξωτικά superfoods, αλλά πολλές φορές βρίσκονται κοντά μας και είναι βαθιά ριζωμένα στην παράδοση.
ΚΕΪΚ ΧΑΡΟΥΠΙΟΥ
Υλικά
3⁄4 της κούπας αλεύρι ολικής αλέσεως
1⁄2 κούπα χαρουπάλευρο
1⁄2 κούπα βρώμη σε νιφάδες
1⁄2 κουταλιά του γλυκού baking powder
2 ώριμες μπανάνες
1 αυγό
3 κουταλιά της σούπας βούτυρο λιωμένο
1/3 της κούπας γάλα
Εκτέλεση
Σ’ ένα μπολ λιώνουμε τις μπανάνες, βάζουμε το αυγό, το βούτυρο, το γάλα και ανακατεύουμε. Σε ένα άλλο μπολ προσθέτουμε ανακατεύοντας και τα υπόλοιπα υλικά. Αναμειγνύουμε τα δύο μείγματα και γεμίζουμε 12 φορμάκια σιλικόνης. Ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο στους 180 °C στις αντιστάσεις για περίπου 20 λεπτά. Αφού ψηθεί το κέικ και κρυώσει, μπορούμε να προσθέσουμε προαιρετικά από πάνω λίγο μέλι.
